Sanatçılarla Söyleşiler

İstanbul’un sanat hazinesini oluşturan sanatçı

Uçman Sungur

(TRT eski sanat programı yönetmeni, sanat yazarı)

İstanbul metro istasyonlarına koyduğu orijinal sanat eserleriyle, Avrupa Sanat başkenti İstanbul’un gerçek sanat hazinesini oluşturan sanatçı olarak bilinen Yücel Dönmez, son olarak Yenikapı-Aksaray metro istasyonuna koyduğu eserleriyle, İstanbul Büyükşehir Belediyesine manevi olduğu kadar maddi değerleriyle de önemli  sanat eserleri kazandırdı.

taramaa (245) Taksim Füniküler- Yücel Dönmez ve 7 metre karelik cam altı çalışması

2006 yılında Taksim-Kabataş hattı Füniküler sisteminin Taksim  istasyonuna koyduğu 4 ayrı daldaki orijinal sanat eserleriyle İstanbul’un kalbinde  bir müze oluşturan sanatçı, İstanbul’un  metro ve diğer kamusal alanlarına koyduğu eserleriyle, görsel sanatlar alanında dünyadaki bazı ilklere de imzasını atmış oldu…

AAAA

Şişhane metro istasyonu Ksımpaşa girişi Modern Türkiye sentezi 22 metre kare

Dünyada kamusal alana konulan ilk dijital sanat eserleri ve dünyanın kamusal alanda bulunan  en büyül çağdaş cam altı çalışmasıyla da bilinen sanatçı, Türkiye’de  ilk Land Art yapan sanatçı olarak, 1974 yılında adını duyurdu. 1975 yılında dünyada kar üzerine resim yapan ilk sanatçı olarak, Uludağ’da bir resim çalışması gerçekleştiren Yücel Dönmez, dünya sanat tarihi araştırmalarında dünyada kar üzerine resim yapan ilk sanatçı olarak tanımlanıyor.

aaaaaaa (50) 

Taksim Füniküler istasyonunda eserlerini çalışan Dönmez ve çalışma arkadaşları

Resim  konusunda kendi geliştirdiği Türk-İslam sanatı çağdaş senteziyle yeni bir teknik ve üslup geliştiren  Dönmez, bugün dünyada isim yapmış olan 100’ün üzerinde sanatçılar tarafından da takip edilmektedir. Yücel Dönmez’in ilk çalışmalarını çağrıştıran işler yapan takipçilerinin arasında dünyanın  ne  çok kazanan sanatçısı olarak bilinen Damien Hirst ve Ed Rushcha’da bulunmaktadır.

DSC05105

Antalya Saklıkent kayak merkezinde Kar Resmi çalışması (2013)

Yücel Dönmez iler gerçekleştirdiğimiz kısa söyleşide, sanatçı  kamusal alan çalışmalarıyla ilgili olarak sorularımızı yanıtladı:

U.S- İstanbul metrolarına eserlerinizi koyabilmek için ne gibi bir çaba harcadınız?

Y.D- 2005 yılında  İstanbul’daki atölyemde çalışmalar yapıyordum ve  kısa zamanda Amerika’ya dönecektim. Bir gün aldığım bir telefon ile, Amerika’ya gidişimi iptal ettim ve Taksim Füniküler metro istasyonundaki çalışmalarımı gerçekleştirdim.

Atölyemden beni arayan ve adını sonradan öğrendiğim mimar Feriha Mert, çalışmalarımı gazetede gördüklerini ve benimle görüşmek istediklerini söylüyordu. Ben birisi şaka yapıyor sandım çünkü,  telefonla öyle bir iş için Türkiye’de  sanatçının pek aranmadığını biliyordum. Sanatçı herhangi bir kamusal alandan iş alabilmek için ya aracı kullanıyordu ya da torpilliydi. Oysa Sayın Feriha Mert metro istasyonlarının en önemlilerinin başında gelen Taksim istasyonu için, çok özel ve bizden çağdaş bir şeyler koymayı düşünmüş ve iki yıl araştırma yapmıştı.

2 

Yenikapı- Aksaray bağlantısında Yücel Donmez’in 24 parça olarak yaptığı cam altı resimlerinden biri.

Atölyemi ziyaret ettiklerinde bir çok teklif aldıklarını fakat teklif edilen projelerin kendilerini tatmin etmediğini ifade ettiler.

Birlikte Taksim Füniküler istasyonuna gittik ve bugün orada bulunan orijinal, taşınabilir nitelikteki çalışmalarımı teklif ettim ve kısa zamanda onaylandı, işe başladım.

Bugün o istasyonda bulunan  12 metre karelik metal platform üzerine akrilik çalışmam, 7 metre karelik cam altı eserim, 5 metre karelik İstanbul sentezi güncel dijital çalışmam ve vagonları hareket ettiren dört buçuk metre çapındaki makaraya uyguladığım kinetik sanat örnekleri, yabancılar tarafından çekilen videolar ve fotoğraflarla, dünyanın dört bir tarafına taşındı ve taşınmaya da devam ediyor…   İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Taksim Füniküler istasyonundaki eserlerim ile, ülkemizde kamusal alana ilk orijinal sanat eserleri koydurmuş oldu ki, bu durum  metro kontrol mimarı Sayın Feriha Mert’in  ve İBB Başkanı Sayın Kadir Topbaş’ın İstanbul’a kazandırmış oldukları ilkler olarak da görülebilir. Ayrıca Taksin Füniküler istasyonunda bulunan 5 metre karelik dijital güncel sanat çalışmam, dünyada kamusal alana konulan ilk dijital sanat eseri olarak da kabul ediliyor (2006).

IMG_2963

Yenikapı-Aksaray bağlantısında bulunan 3D sütün çalışmalarından 2 si, Alarko mühendis ve teknik adamlarıyla

BAŞKA HANGİ İSTASYONLARDA ESERLERİNİZ VAR?

Şişhane istasyonu Kasımpaşa girişinde bulunan, Fetih, Osmanlı, Bizans ve Modern Türkiye çalışmalarımda asistanımın da yardımları oldu ve 2008 yılında belki de dünyada herhangi bir kamusal alanda, güncel sanat olarak kabul edilen dijital kolaj çalışmaları yoktu… Her biri 15 er metre kare olan çalışmalardan Bizans sentezi Amerikadan asistanıma yılın sanatçısı ödülünü getirdi ve ödül haberi, Washington Times ve NeW York Daily News gazetelerinde de yer aldı.

IMG_2678 

Yenikapı-Aksaray bağlantısında bulunan 3D sütün çalışmalarından

Bu istasyondaki Modern Türkiye çalışmam için (22 metre kare) özel olarak geliştirdiğim halkalar ile, Türkiye’nin Batı ile Doğu arasında bir köprü olduğunu da vurguladım.

Bizans sentezi ile  Türkiye tarihinde ilk kez Bizans freskolarına çağdaş bir çalışma ile gönderme yapmış olduk.  Nedense bizim sözde çağdaş sanat kurumlarımız ve uzmanlarımızın gözünden kaçtı bu çalışmalar ve İstanbul’da bulunan bu eserler yabancı sanat adamlarının ilgisini çekerken, bizimkilerin sessiz kalması çağdaş sanat alanında ne derece kısır bir döngü içerisinde olduğumuzu da ortaya koymaya yetiyor…

IMG_2687

Kirazlı istasyonunda turnikelerin üzerinde bulunan aydınlıkta 300 metre kare bir duvar resmi tasarımım bulunuyor. Ayrıca bu istasyonda 100 metre karelik bir  geometrik tasarımım da var.

DSC05703

Kirazlı istasyonunda bulunan 300 metre karelik Yücel Dönmez tasarımı duvar uygulamasından detay.

Bağcılar istasyonunun iki girişinin tavanlarında  55 er metre karelik soyut çalışmalar, Levent Kanyon’da bulunan Özdilek alış veriş merkezinin metro çıkışının tavanında 250 metre kare dijital bir tasarımım, kompozit üzerine basılarak monte edildi.

IMG_2960 

Yenikapı-Aksaray bağlantısında  Yücel Dönmez ekibi bir duvar çalışması sırasında

Yenikapı-Aksaray bağlantı istasyonu İstanbulun en büyük bağlantı istasyonu olarak biliniyor. Bu istasyonda rayların arasında bulunan sütunlara 3D çalışması tasarladık ve 663 metre karelik uygulamayı Türker Metingül ile asistanı Güzel Bakır yaptı.  Ayrıca bu istasyonda yürüyen merdivenlerin üzerinde ve asansör lerin  yan tavanlarında 6 adet büyük boy çağdaş cam altı çalışmalarım ile, turnikelerin bulunduğu yerde iki duvar tasarımım var. Turnikelerin bulunduğu alanda iki  silindir  sütunda yine 3D uygulamalarımız bulunmakta.

IMG_3115 

Yücel Dönmez’in cam altı çalışmalarından biri ve duvar resmi uygulaması

ANADOLU ADLİYE SARAYINDAKİ ÇALIŞMALARINIZDAN SÖZ EDERMİSİNİZ?

Anadolu Adliye Sarayı’nın  ana salonunda 82 metre karelik cam altı kalıcı bir enstelasyon çalışmam var. Ayrıca  sarayın çeşitli yarlerinde  22 adedi orijinal olan, onlarca dijital  baskısı yapılmış resimlerim bulunuyor. Belki de bugüne kadar bir İstanbul baş savcısından ilk ödül alan ressam benim. Başsavcı Sayın Celal Avar sanatı seven ve teşvik eden bir hukukçu. Bu yüzden cam altı enstelasyon çalışmamı o binaya kazandırdı. 

DSC04912

Anadolu Adliye Sarayı cam altı yerleştirmesi (82 metre kare)

DIŞ İŞLERİ BAKANLIĞIMIZIN KOLEKSİYONUNDA DA ESERLERİNİZ VAR.

Evet. New York Türk Evi’nde ve Chicago konsolosluğumuzda eserlerim var. Chicago’da konsolosluk residentine  önceki yıl, konsolosluğun yeni yerine de  geçtiğimiz yıl 3 özel çalışma yaptım. Amerika’da literatürlere geçmiş bir sanatçı olmam o işleri yapmamda etkili oldu.

Rahmetli Özal zamanında Kültür bakanlığımızda da bazı eserlerim vardı. Ayrıca kamu kuruluşları olarak İstanbul Bakırköy belediyesi ve Ankara Anadolu Ajansı’nda çalışmalarım bulunuyor…

Ayrıca Amerika’da Chicago yabancı basın merkezinde bir eserim ve Ohio Midle Town Belediyesinin koleksiyonunda bir büyük çalışmam, Chicago Truman Üniversitesi koleksiyonunda 6 çalışmam, Ayda 3 kez yürüyen James Irwin Yüksek Uçuş Vakfı müzesinde ise 2 eserim  bulunuyor… Chicago belediyesinin sanat arşivinde  bulunan onlarca eserimin gelecekte kentin  eğitimi için değerlendirleceği belirtildi ve envantere alındı…

Metro çalışmalarınızda ne yaptığınıza karışılıyor mu?

Çalışmalarıma karışılmıyor zaten ne yapacağıma karar verirken Feriha Mert ile tasarım üzerinde  bir çalışma yapıyoruz. Mimar olduğu için sanatsal görüşü ve fikirleri ne yapmamız gerektiği konusunda bizleri de aydınlatıyor. Profestonel bir ekiple uygulamaları yaptığım için de sorun olmuyor.  Keşke diğer yetkililer de bir Feriha Mert ve Kadir Topbaş gibi sanata duyarlı olsalar. Başkan işleri yapıldıktan sonra görüyor ve beğeniyor. Sanatsal çalışmalar sürerken elbette bazı küçük de olsa sıkıntılarımız olabiliyor ve bu sıkıntıları karşımızdaki yetkilileri aydınlatarak çözüyoruz… Bazen sanat konusunda karar vermesi gereken mimarın yerine fikir yürütmek isteyenler de çıkabiliyor.  Zaten mimarın kararının ağırlıkta olduğu inşaatlarda, sanatsal uygulamalar her zaman ne iyi şekilde halledilebiliyor…

Metrolardaki diğer eserler hakkında ne düşünüyorsunuz?

Metro istasyonlarında bulunan  çini çalışmaların bir kısmı güzel çalışmalar ve geleneksel sanatımızın örnekleri olarak konulmaları gerekiyordu ve yerinde konulmuş.

Maslak tarafındaki istasyonlarda  gördüğüm çalışmalar içinde çağdaş uygulamalar da gördüm. Sanayi  metro istasyonunda Feriha Mert’in fikri ile uygulanmış olan motor parçalarından uygulanmış duvar rölyefi tam bir çağdaş çalışma. Başka uygulamalarda gördüm ilgimi fazlasıyla çeken.

İstanbul’da yükselen gökdelenler için teklif geliyor mu?

Maalesef o binalarda çalışan bazı mimarların sanat akıllarına bile gelmiyor. Sanatsal işler yaptırma kaygısı güdenler ise işin ucuz kısmına bakıyorlar. Ya amatör çalışmalar konuluyor genelde, ya da bir yerlerden temin edilmiş objeler. Otellerimizde ise genelde Çin resimleri kullanılıyor. Yani kullan sonra çöpe at misali. Oysa sanat eseri kullansalar veya genç sanatçılarımızdan eserler alsalar, bugün daha ucuza mal edeceklerdir. Yarınlarda ise isim yapabilecek olan o sanatçıların eserleri değerlerine değer katmış olacaktır. İnşaat sahipleri bunu düşünmedikleri için de mimarlar isteseler de binalara gerçek sanat eseri koyduramıyorlar…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s